Toprak altındaki doğal tohum bankaları tür çeşitliliğini kaybediyor. Yeni araştırma, insan tahribatının bu kritik rezervleri tehdit ettiğini ortaya koyuyor.
Toprak altındaki doğal tohum rezervleri, küresel biyoçeşitliliğin korunması için kritik öneme sahip olmasına rağmen tür çeşitliliğini hızla kaybediyor. Norveç’teki Svalbard Küresel Tohum Deposu gibi insan yapımı güvencelerin ötesinde, gezegenin en büyük tohum deposunu oluşturan bu yer altı hazinesi, Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmanın merceğinde.
94 ülkeden toplanan 3 binden fazla toprak örneğini inceleyen bilim insanları, bu doğal tohum bankalarının karşı karşıya olduğu tehditleri gözler önüne serdi. Araştırma, dünya genelinde toprak yüzeyinin her bir metrekaresinde ortalama 5 binden fazla tohumun saklı olduğunu ortaya koydu.
Rüzgar, taşkınlar ve doğal dökülmelerle toprağa karışan bu tohumlar, yangın veya aşırı hava olayları sonrasında yüzeydeki bitki örtüsünün yeniden canlanmasını sağlayan hayati bir savunma mekanizması olarak görev yapıyor. Ancak, tohum yoğunluğu ile tür çeşitliliği arasında belirgin bir tezatlık tespit edildi.
Çok sayıda farklı bitki türüne ait tohum barındıran toprakların toplam tohum sayısı bakımından zayıf kaldığı, buna karşılık tarım arazisi gibi bölgelerde tohum sayısının yüksek olmasına rağmen tür çeşitliliğinin düştüğü gözlemlendi. Tropikal ekosistemlerde yüksek tür zenginliğine rağmen tohum yoğunluğunun düşük seviyelerde kaldığı belirlendi.
Araştırmanın en endişe verici bulgusu, insan kaynaklı faaliyetlerin yer altındaki tohum çeşitliliği üzerindeki yıkıcı etkisi oldu. El değmemiş doğal alanlardaki tohum bankalarının, tahrip edilmiş ve bozulmuş alanlara kıyasla çok daha zengin bir tür çeşitliliğine sahip olduğu saptandı.
Uzmanlar, yeryüzündeki bitki örtüsünde yaşanan biyoçeşitlilik kaybının yer altına da yansıdığını vurguluyor. Tohum zenginliğinin azalması, tahrip olan ekosistemlerin kendi kendine iyileşme ve yeniden canlanma potansiyelini ciddi şekilde sınırlayarak küresel biyoçeşitliliği daha da tehlikeye atıyor.
